ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំសូមចេញផ្សាយរបាយការណ៍មួយ ដែលខ្ញុំបានចំណាយពេលធ្វើការអស់រយៈពេល ១១ ខែ ចាប់ពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ ខ្ញុំប្រមូលបានការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មការងារចំនួន ៤,៩៩១ ករណី ពីឆានែល និងក្រុម Telegram សាធារណៈចំនួន ៣៧ ដែលផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មការងារនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មទាំងនោះត្រូវបានសរសេរដោយអ្នកជ្រើសរើសបុគ្គលិក ដែលពួកគេសរសេរជាភាសាខ្មែរ ចិន និងអង់គ្លេស។ ខ្ញុំបានបង្កើតនូវមូលដ្ឋានទិន្នន័យមួយ (database) ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យទាំងនោះ ផ្ទៀងផ្ទាត់ និងសម្អាតទិន្នន័យ ព្រមទាំងពិនិត្យមើលការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មទាំងនោះដោយហ្មត់ចត់ ដើម្បីយល់ដឹងថាការងារនីមួយៗ។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានថ្លែងថា បនល្បែងបោកប្រាស់តាមប្រព័ន្ធអនឡាញត្រូវបានបិទទ្វារហើយ។ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦…
Browsing Category Opinion
និន្នាការនៃការបំពានតាមអនឡាញ ដែលយាយីដល់អង្គការសង្គមស៊ីវិលនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា
របាយការណ៍នេះធ្វើការឃ្លាំមើលទំព័រហ្វេសប៊ុក (Facebook pages) របស់អង្គការសង្គមស៊ីវិលកម្ពុជាចំនួនដប់ប្រាំ ចាប់ពីខែកុម្ភៈ ដល់ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ អំឡុងពេលនៃការឃ្លាំមើលនេះ គ្របដណ្តប់លើអត្ថបទបង្ហោះសរុបចំនួន ១.៥៥៦ អត្ថបទ ដែលមានមតិយោបល់សរុបចំនួន ២៤.២៩៨។ ក្នុងចំណោមមតិយោបល់ទាំងនោះ មតិយោបល់ចំនួន ៤.៩០៣ ដែលដកស្រង់ចេញពីអត្ថបទបង្ហោះចំនួន ៥៤ នៅទូទាំងអង្គការចំនួនប្រាំមួយ ត្រូវបានជ្រើសរើសសម្រាប់ការវិភាគលម្អិតអំពីទម្រង់នៃពាក្យសម្ដីស្អប់ខ្ពើម, ភាសាប្រមាថ, និងការបញ្ចេញមតិមិនពិតប្រាកដ។ អង្គការទាំងប្រាំមួយដែលត្រូវបានជ្រើសរើសសម្រាប់ការវិភាគលម្អិតនោះ រួមមាន៖ សមាគមអាដហុក (Adhoc), មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CCHR), អង្គការសង់ត្រាល់ (CENTRAL), អង្គការខុមហ្វ្រែល (Comfrel), អង្គការលីកាដូ (LICADHO), និងប្រជាកាសែត…
ការវិភាគទៅលើមតិសាធារណៈ ស្តីពី ការប្រើប្រាស់ ការនិយាយភាសាលាយឡំគ្នា ខ្មែរ-អង់គ្លេស ឬហៅថា Code-Switching
កាលពីពេលថ្មីៗនេះ វីដេអូលើកទឹកចិត្តខ្លីមួយបានល្បីសុះសាយពាសពេញបណ្ដាញសង្គមក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប៉ុន្តែអ្វីដែលធ្វើឱ្យគេចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងបំផុតនោះ មិនមែនជាខ្លឹមសារដែលអ្នកនិយាយចង់ផ្ដល់ឱ្យនោះទេ តែគឺជា “របៀបដែលនាងនិយាយ”។ នាងបាននិយាយលាយឡំគ្នារវាងភាសាខ្មែរ និងភាសាអង់គ្លេស ដែលបង្កឱ្យមានការជជែកដេញដោលយ៉ាងក្ដៅគគុកនៅក្នុងផ្នែកមតិយោបល់។ ដើម្បីយល់ដឹងពីការពិតដែលបង្កប់នៅពីក្រោយសម្លេងរំខានទាំងនោះ ការសិក្សានេះបានធ្វើការវិភាគលើមតិយោបល់សរុបចំនួន ៩៩០ ដោយធ្វើការចាត់ថ្នាក់ប្រភេទម្ដងមួយៗ។ លទ្ធផលដែលរកឃើញ៖ អ្នកអាចទាញយករបាយការណ៍ពេញលេញ ដែលមានរួមបញ្ចូលទាំងគំនូសតាងទិន្នន័យ និងឧទាហរណ៍នៃមតិយោបល់ជាក់ស្តែងនៅខាងក្រោមនេះ។ ទាញយករបាយការណ៍នៃការសិក្សា នៅទីនេះ
«បុកស្លាប់ប៉ុណ្ណឹង បង់លុយឱ្យ ២ម៉ឺនដុល្លារបញ្ចប់រឿង» ជាពាក្យសម្តីដែលធ្វើឲ្យបាត់បង់ទំនុកចិត្តសាធារណៈ
កាលពីថ្ងៃទី ១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៦ ករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បង្កហើយរត់មួយនៅរាជធានីភ្នំពេញ បានធ្វើឱ្យមានការខឹងសម្បារយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់សាធារណជននៅលើបណ្ដាញសង្គម។ អ្នកបើកបរស្រវឹងស្រាម្នាក់បានបង្ករបួសស្នាមលើក្មេងប្រុសម្នាក់ ហើយត្រូវបានគេឮថាបានផ្ដល់ប្រាក់ចំនួន ២០,០០០ ដុល្លារ ដើម្បី “បញ្ចប់រឿង”។ នៅពេលដែលស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញបានបង្ហោះអំពីហេតុការណ៍នេះនៅលើហ្វេសប៊ុក ប្រជាជនកម្ពុជារាប់ពាន់នាក់បានចូលមកបញ្ចេញមតិឆ្លើយតប។ ខ្ញុំបានប្រមូល និងវិភាគរាល់មតិយោបល់ទាំង ៣,៧៤៥ ដែលបានដកស្រង់ចេញពីការបង្ហោះនោះ ដើម្បីឆ្លើយសំណួរចំនួនបីគឺ៖ តើមហាជនមានទំនុកចិត្តលើអាជ្ញាធរដែរឬទេ? តើពួកគេយល់ឃើញយ៉ាងណាចំពោះអំណាចដែលនៅពីលើច្បាប់? ហើយតើពួកគេចង់ឃើញអ្វីខ្លះ? លទ្ធផលដែលទទួលបានគឺគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។ ក្នុងចំណោមមនុស្ស ២០ នាក់ដែលមានមតិច្បាស់លាស់ គឺមាន ១៩ នាក់ដែលបង្ហាញពីការមិនទុកចិត្ត ហើយមានតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះដែលបង្ហាញពីក្ដីសង្ឃឹម។ ក្តីបារម្ភចម្បងបំផុតគឺការទាមទារភស្តុតាងពីកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព (CCTV) (២៨៣ មតិ),…
ការវិភាគមតិយោបល់របស់ទំព័រហ្វេសប៊ុក សារព័ត៌មាន AFP បទសម្ភាស លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ស្តីពីមជ្ឈមណ្ឌលឆបោក
របាយការណ៍នេះពិនិត្យមើលមតិយោបល់ចំនួន ១,៤៨៩ លើការបង្ហោះនៅលើហ្វេសប៊ុករបស់ AFP។ ការបង្ហោះនោះគឺនិយាយអំពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលបានធ្វើការសម្ភាសអំពីមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍របស់គាត់ គាត់បានបដិសេធការអះអាងថារដ្ឋាភិបាលបានជួយប្រតិបត្តិករឆបោក។ ការវិភាគនេះ ពិនិត្យពីមតិយោបល់ដែលបានផ្សាយរយៈពេលពីរថ្ងៃ៖ ថ្ងៃទី ២៦-២៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦។ របាយការណ៍នេះ សិក្សាពីអ្វីដែលមនុស្សម្នាបាននិយាយថា តើមតិយោបល់ទាំងនោះជាការពិត ឬត្រូវបានចម្លង និងថាតើគណនីណាមួយទំនងជាអាចត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិ (bot) ដែរឬទេ។ ការរកឃើញទី១ — មតិយោបល់ភាគច្រើនត្រូវបានចម្លងគ្នា (ដូចៗគ្នា) មតិយោបល់ស្ទើរតែ ៨ ក្នុងចំណោម ១០ ដែលស្មើនឹង ៧៩.៨%…
ការប្រើប្រាស់ពាក្យស្អប់ខ្ពើមតាមប្រព័ន្ធឌីជីថលនៅក្នុងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃលើបញ្ហាយន្តហោះ Gripen: លំនាំនៃគណនីពិតប្រាកដ និងគណនីមិនពិតប្រាកដ
ខ្ញុំបានវិភាគគណនីហ្វេសប៊ុកចំនួន ២៣៧ ក្នុងអំឡុងពេលមានភាពចម្រូងចម្រាសលើយន្តហោះចម្បាំង Gripen រវាងប្រទេសថៃ កម្ពុជា និងស៊ុយអែត ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។ នេះគឺជាអ្វីដែលខ្ញុំបានរកឃើញ៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបង្ហាញពីរបៀបដែលគណនីក្លែងក្លាយបង្កើនការស្អប់ខ្ពើមក្នុងអំឡុងពេលមានជម្លោះ និងបង្ខូចការយល់ដឹងរបស់សាធារណជន។ ការពិភាក្សានៅលើបណ្ដាញសង្គមបានបង្ហាញពីចំណុចផ្ទុយពីអ្វីដែលបានកើតឡើងជាក់ស្តែង។ សូមអានរបាយការណ៍លំអិត និងវិធីសាស្ត្រនៃការសិក្សា របាយការណ៍៖ Khmer English វិធីសាស្ត្រនៃការសិក្សា៖ English បាយការណ៍នេះប្រើពុម្ពអក្សរ Niradei ដែលទទួលបានពី ទេព សុវិចិត្រ (Anagata Type) សម្រាប់អក្សរខ្មែរនិងអង់គ្លេស។
របាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតការរំលោភបំពានទីតាំងនៅលើ Google Maps
សាវតារ នៃការសិក្សា នៅចុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ឧប្បត្តិហេតុនៅតាមព្រំដែនមួយបានបណ្ដាលឱ្យទាហានកម្ពុជាម្នាក់បានបាត់បង់ជីវិត[i] ដែលធ្វើឱ្យភាពតានតឹងរវាងកម្ពុជា និងថៃកាន់តែមានកម្តៅកើនឡើង។ បន្ទាប់ពីហេតុការណ៍នេះ សមាជិកនៃសហគមន៍អ្នកបញ្ចូលទិន្នន័យទីតាំងផែនទី Google របស់ Cambodia Local Guides Connect បានចាប់ផ្តើម[ii]កត់សម្គាល់សកម្មភាពមិនប្រក្រតីមួយចំនួននៅលើ Google Maps។ សហគមន៍អ្នកបញ្ចូលទិន្នន័យទីតាំងផែនទី Google បានសង្កេតឃើញទីតាំងថ្មីៗបានលេចឡើងជាភាសាថៃនៅលើទឹកដីកម្ពុជា ដែលមានខ្លឹមសារប្រមាថមើលងាយ និងកំណត់គោលដៅលើឥស្សរជនក្នុងស្រុក[iii]។ ពេលវេលា និងលំនាំទាំងនេះបានបង្ហាញថា បញ្ហាដែលកើតឡើងទាំងនេះ មិនមែនជាឧប្បត្តិហេតុចៃដន្យនោះទេ ប៉ុន្តែជាសកម្មភាពឌីជីថលដែលមានការរៀបចំទុក ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងជម្លោះព្រំដែនដែលកំពុងមានជម្លោះជាក់ស្តែង។ ក្រុមអ្នកស្ម័គ្រចិត្តរបស់សហគមន៍ក្នុងស្រុក បានផ្តួចផ្តើមការកត់ត្រា[iv]ជាប្រព័ន្ធដើម្បីស្វែងយល់ពីវិសាលភាពនៃការយាយីឌីជីថលនេះ។ ការស៊ើបអង្កេតរបស់យើងបង្ហាញថា Google Maps ដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីជួយមនុស្សរុករកទីតាំងនៅលើពិភពលោក…
ហេតុអ្វីបានជាអ្នកនៅតែប្រើប្រាស់ តេឡេក្រាម?
សព្វថ្ងៃបណ្តាញសង្គមផ្ញើសារ តេឡេក្រាម ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីទំនាក់ទំនងជាប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនខ្មែរ។ អ្នកខ្លះប្រើប្រាស់វាដើម្បីទទួលបាននូវព័ត៌មានថ្មីៗ ផ្ញើឯកសារ ឬខល និងសម្រាប់អ្នកខ្លះគឺប្រើប្រាស់សម្រាប់ទីកន្លែងផ្ទុកទិន្នន័យ ផ្ទាល់ខ្លួន និងទិន្នន័យស្ថាប័ន។ គិតត្រឹមខែកក្ដដា ឆ្នាំ២០២៤នេះ តេឡេក្រាម មានអ្នកប្រើប្រាស់យ៉ាងសកម្មជារាល់ខែប្រមាណជា លាន៩៥០នាក់ ហើយត្រូវបានព្យាករណ៍ថានឹងអាចបាន ១ពាន់លាន់នៅត្រីមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៥។ កាលពីខែសីហាកន្លងទៅនេះ CEO តេឡេក្រាម លោក ប៉ាវិល ឌូរូស (Pavel Durov) ត្រូវបានចាប់ឃាត់ខ្លួនដោយអាជ្ញាធរប្រទេសបារាំង ក្នុងទីក្រុងបារីស។ ព្រះរាជអាជ្ញាបានចោទ លោក ឌូរូស ថា វេទិកាតេឡេក្រាមរបស់គាត់ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់សកម្មភាពខុសច្បាប់ រួមទាំងការជួញដូរគ្រឿងញៀន និងការចែកចាយរូបភាពការរំលោភបំពានផ្លូវភេទលើកុមារ។ ក្រោយពីសាកសួរចំនួន…
ការសិក្សាពីលំនាំខម្មិន្តនៅលើហ្វេសប៊ុកផូស The Kanitha Show
កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ហ្វេសប៊ុកផេកដែលមានឈ្មោះថា The Kanitha Show បានផូសនូវមាតិកាជាប្រភេទវិដេអូដែលមានសំណេរ “តបទៅសម្ដេចធិបតី រឿង Gumball 3000។ This is my reaction to Cambodia’s leader’s post about The Kanitha Show.”។ នៅក្នុងផូសនេះមានការចូលរួម Shares = 22,741; Comments = 33,632; Likes = 25,959 គិតចាប់ពីវេលាម៉ោង…
ការសិក្សាពីលំនាំខំម្មិន្តនៅលើហ្វេសប៊ុកផូស វិទ្យុអាស៊ីសេរី
កន្លងខ្ញុំបានសង្កេតឃើញមានការមានការចូលរួមខម្មិន្តទៅកាន់ហ្វេសប៊ុកផេករបស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ ក្នុងផ្នែកខម្មិន្តនោះ ខ្ញុំឃើញមានការសរសេរជាពាក្យស្ទួនៗគ្នា និងពាក្យចម្លែកៗដែលមានដកឃ្លា ឬមានចុច និងបីដូចជាតាមលំដាប់លំដោយ។ មានពាក្យខ្លះជាមតិយោបល់បង្ហាញពីការមិនពេញចិត្ត ការប្រើប្រាស់ពាក្យអសុរស និងការជេរប្រមាថ ជាដើម។ សម្រាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំមិនទាន់ចាប់អារម្មណ៍នូវការប្រើប្រាស់ពាក្យអសុរស និងពាក្យជេរប្រមាថទាំងនោះទេ ខ្ញុំចាប់អារម្មណ៍ទៅលើលំនាំពាក្យ និងឃ្លាមួយចំនួនដែលមើលទៅជាពាក្យដដែលៗ ហើយច្រើនដង និងមានលំនាំស្រដៀងគ្នា។ ដូច្នេះហើយ ខ្ញុំក៏បានសម្រេចចិត្តក្នុងការប្រមូលព័ត៌មានពីការខម្មិន្តទាំងនោះមកធ្វើការសិក្សាដើម្បីស្វែងយល់ពីលំនាំខម្មិន្តទាំងនោះ។ ខាងក្រោមនេះគឺជាអត្ថបទសិក្សាស្រាវជ្រាវបឋមរបស់ខ្ញុំដើម្បីស្វែងយល់ពីការលំនាំនៃខម្មិន្តរបស់អ្នកខម្មិន្តក្នុងហ្វេសប៊ុកផេករបស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ អត្ថបទសិក្សានេះគឺជាការយល់ឃើញរបស់ខ្ញុំដោយផ្នែកលើទិន្នន័យតែមួយផ្នែកដែលខ្ញុំបានស្រង់ចំនួន ១០ផូសចេញពីទំព័រហ្វេសប៊ុក របស់ស្ថាប័នព័ត៌មានមួយតែប៉ុណ្ណោះ។ ខ្ញុំបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រ data scrapping ទាញយកខម្មិន្តក្នុងផូសជាក់លាក់ពីហ្វេសប៊ុកផេកអាស៊ីសេរីដែលមានអាស័យដ្ឋាន http://www.facebook.com/rfacambodia ។ ដោយសារតែទិន្នន័យច្រើនពេក ខ្ញុំទាញយកផូសចំនួន ១០ថ្ងៃ គឺចាប់ពីថ្ងៃទី១ ដល់ថ្ងៃទី១០ ខែកក្ដដា…